లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలక్ ప్రాచీన భారతదేశ చరిత్ర కాలక్రమాన్ని నిర్ధారించేందుకు విశేషంగా కృషి చేశారు. ముఖ్యంగా విక్రమాదిత్యుడు (విక్రమార్కుడు) పాలించిన కాలాన్ని నిర్ణయించడంలో ఆయన పరిశోధనలు ప్రాధాన్యం పొందాయి. ఖగోళ పరిశీలనలను ఆధారంగా చేసుకొని ఆయన చేసిన పరిశోధనలు భారతీయ సాంప్రదాయ కాలగణనకు అనుకూలంగా ఉన్నాయని ఈ రచన పేర్కొంటుంది.
తిలక్ అనుసరించిన పరిశోధనా విధానంలో ప్రధాన అంశం విషువత్ బిందువుల అయనచలనం (precession of the equinoxes). విషువత్ అనే పదం సూర్యుడు ఖగోళ భూమధ్యరేఖను దాటే ఖచ్చితమైన ఖగోళ సమయాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది వసంత విషువత్తును మరియు సాంప్రదాయంగా నూతన సంవత్సర ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రాచీన కాలంలో ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు విషువత్తు సమయంలో సూర్యుని స్థానాన్ని చంద్ర నక్షత్రాల (నక్షత్రాలు) నేపథ్యంతో పోల్చి గమనించేవారు. భూమి అక్ష అయనచలనం కారణంగా విషువత్ స్థానం దీర్ఘకాల చక్రాల్లో నక్షత్రాల మధ్య వెనుకకు కదులుతూ ఉంటుంది.
ప్రాచీన గణనల ప్రకారం, విషువత్ ఒక నక్షత్రంతో సుమారు 960 సంవత్సరాల పాటు అనుసంధానమై ఉంటుందని పేర్కొనబడింది. చారిత్రక వివరాల ప్రకారం, మహా ఖగోళ శాస్త్రవేత్త వరాహమిహిరుని కాలంలో విషువత్ రేవతి నక్షత్రం చివరలో ఉన్నట్లు చెప్పబడింది. వరాహమిహిరుడు విక్రమాదిత్యుని సమకాలికుడిగా, ఆయన రాజసభలోని “నవరత్నాలలో” (నవరత్నాలు) ఒకరిగా ఉన్నారని కవి కాళిదాసు పేర్కొన్నట్లు ఈ రచన చెబుతోంది. సాంప్రదాయ కాలక్రమం ప్రకారం విక్రమ సంవత్ (విక్రమ శకం) క్రీ.పూ. 57లో ప్రారంభమైంది.
అదనంగా, ఒకప్పుడు సంవత్సరం పునర్వసు నక్షత్రంతో ప్రారంభమయ్యేదని ప్రాచీన గ్రంథాలలో ఉన్న సూచనలను తిలక్ ప్రస్తావించారు. రేవతి నుండి పునర్వసు వరకు రాశిచక్రంలో వెనుకకు లెక్కిస్తే 8 నక్షత్రాల దూరం వస్తుంది. ఈ వేదకాల ప్రాచీనతను అంచనా వేయడానికి మొత్తం గడిచిన కాలాన్ని ఈ విధంగా లెక్కించవచ్చు:
క్రీ.పూ. కాలానికి సంబంధించిన గణన: 7,680 సంవత్సరాలు + 57 సంవత్సరాలు (విక్రమ శకం) = క్రీ.పూ. 7,737
మొత్తం ప్రాచీనత: ప్రస్తుత కాలమైన క్రీ.శ. 2026 వరకు గడిచిన సంవత్సరాలను కలిపితే:
పవిత్ర గ్రంథాలలో భద్రపరచబడిన ఈ ఖగోళ సంబంధిత సూచనలను ఆధారంగా చేసుకొని, వేద మంత్రాల సంకలనం కనీసం సుమారు 9,760 సంవత్సరాల క్రితం నాటిదని తిలక్ నిరూపించడానికి ప్రయత్నించారని ఈ రచన పేర్కొంటుంది.